کتاب تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم ها

ما در دنیایی بسیار پیچیده و پویا زندگی می کنیم که دو ویژگی عمده دارد: منابع محدود و نیازهای نامحدود. همین محدودیت در امکانات و عدم محدودیت در نیازها و خواستهای بشری است که توجه روزافزون به بهره وری را باعث شده است. از یک سو، جمعیت رو به ازدیاد، گستره نیازهای بشری را سیر تصاعدی داده و از سوی دیگر، منابع کاهنده ، برای دهان هایی که هر لحظه به جهان گشوده می شوند، خبر از آینده ای نه چندان امیدبخش دارند. در چنین شرایطی عقل ایجاب می کند که نیک اندیشان، دورنگران و آینده سازان جامعه، أولا، خود، تصویر روشنی از واقعیات به دست آورند و ثانيا، راه چاره های مناسبی برای بقا در چنین دنیای پر تحول و پر شتابی بیاندیشند. لازمه موجودیت در جهانی این چنین پیچیده و سرشار از رقابت، بهره گیری از الگوهای نوین مدیریتی است که تفکر خلاق و نگرش تغییرپذیری را تعمیم دهند و با به کارگیری توانایی های ذهنی، بینشی و احساسی، در پی ایجاد افکار نو و مفاهیم جدید باشند. در نهایت نیز ایده های نوین را در بستر واقعیت پیاده سازند و کاربرد عملی بخشند. در چنین حالتی است که می توان ضریب بقا را با کیفیتی برتر افزایش داد. امروز دیگر نمی توان با تمسک به روش های سنتی و رویه های قدیمی و کهنه، در دنیایی که به سرعت در حالحرکت است، با کیفیت خوب، ادامه حیات داد.

اگر تاکنون بخشی از میراث فرهنگی در وجدان جمعی مردم ما را بی توجهی به کار و تلاش فردی و ارزش گذاری به نقش شانس و تصادف در جهت دهی به زندگی تشکیل می داده است، هم اکنون وقت آن رسیده که با القاء تلقین و تربیت برنامه ریزی شده، ارتباط بین تلاش و بهره مندی از موهبت های مادی و معنوی، پر رنگ شود. این تلاش نیز باید تلاشی علمی و آگاهانه باشد وگرنه به صرف بیهوده وقت، یعنی با ارزش ترین سرمایه ای که در اختیار جامعه قرار دارد منجر خواهد شد. بهره گیری از این منبع تجديد ناشدنی، که قابلیت ذخیره شدن را نیز ندارد، نهایت دقت و باریک بینی را می طلبد. همواره نمی توان از نیروی کار انتظار داشت که بیشتر و تندتر کار کند. در این زمینه لازم است که به بهسازی روش ها و اصلاح شیوه های کاری اقدام شود تا با صرف زمان کمتر، ستاده های مناسب تر و مفیدتر، عاید گردد. امروزه جهانیان سخن کسی را می شنوند که ارزش شنیدن را داشته باشد، کالای کسی را می طلبند که ارزش داشتن را داشته باشد و خلاصه، آنی می ماند که ارزش بودن را داشته باشد. برای تنفس در جوی این چنین، مدیران ما ناچارند به حربه علم و آگاهی مجهز شوند و در چهارچوب امکانات، ترکیب معقولی از عوامل کار نیروی انسانی، مواد، تسهیلات، زمان و ...) را تدارک بینند و با توجه به آخرین پیشرفت ها، هماهنگی های لازم را در استفاده مؤثر از عوامل مزبور به عمل بیاورند. سازمانی پویا و پای است که هدف های خود را با شرایط و نیازهای محیطی تطبیق دهد و انعطاف لازم را برای تغییر در ساختار درونی خویش به نحوی که با تغییرات محیطی سازگار باشد، نشان دهد و مسئولیت های اجتماعی خود را با کیفیتی برتر انجام دهد.

کتاب حاضر، گامی څرد در این مسیر است. در این کتاب، بارها نسبت به لزوم بازنگری روشهای پیشین اشاره شده است و راه کارهایی جهت ایجاد تغییر در مشی گذشته پیشنهاد گردیده است. در تدوین کتاب سعی شده که به اصول ساده نویسی کوتاه نویسی و کاربردی بودن مطالب توجه شود. مطالب کتاب، با سرفصل مصوب شورای عالی برنامه ریزی انقلاب فرهنگی انطباق کامل دارد و به دو دلیل عمده از آن فراتر نیز رفته است: يكم، مولف بر این باور است که متون دانشگاهی ما از آنچه که در دانشگاه های بزرگ جهان تدریس می شوند بسیار فاصله گرفته اند لذا ضرورت هماهنگی این متون با اطلاعات جدید و مفید را، شدید احساس می کند. دوم، نگارنده عمیقا اعتقاد دارد که سیستم های اطلاعاتی کارا و مؤثر می توانند از با ارزش ترین منابعی باشند که در اختیار سازمان ها قرار می گیرند. به کمک این سیستم ها، فرایندها، روش ها و رویه هایی که به ارزش افزوده منتهی نمی شوند، شناسایی و حذف شده، فعالیت های مستغرق، هماهنگ می شوند و بهره وری سیستم افزایش می یابد. با بهره گیری از سیستم های اطلاعاتی، امکان دستیابی به اطلاعات معتبر، به گونه ای مستمر فراهم می آید و زمینه لازم جهت ایجاد تنوع در فعالیت ها و پاسخگویی سریع به نیازها تدارک دیده می شود. از این رو از دید استراتژیک، سیستم های اطلاعاتی می توانند به مدیران کمک کنند تا شناخت واقعی تری از وضعیت به دست آورند و با تغییرات سریع محیطی هماهنگ شوند و این، یکی از ضروریات برای ادامه بقا در دنیای مستحول و تند شتاب ماست. با توجه به نکات برشمرده، کتاب، به گونه ای ساماندهی شده است که استفاده کنندگان از آن، علاوه بر جنبه های روش شناختی و نظری، با مدل سازی نیز آشنا شوند و مهارت لازم در این زمینه را نیز اکتساب نمایند.

کتاب تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم ها به عنوان منبع اصلی برای دوره های کارشناسی و کارشناسی ارشد و به صورت منبع جانبی و مکمل برای دوره دکترا قابل استفاده است. تدریس این کتاب در انواع رشسته های مدیریت، سیستم ها، مهندسی صنایع، دوره های آموزش ضمن خدمت برای کارشناسان و تحلیل گران سیستمی و سایر زمینه های مرتبط، توصیه می شود.

راهنمای مطالعه کتاب

کتاب تجزیه و تحلیل و طراحی سیتسم ها ( مبانی سیستم های اطلاعاتي) به گونه ای طراحی شده است که خوانندگان عزیز بتوانند مطالب را بدون کمک استاد بیاموزند. ترتیب تقدم و تأخر مطالب به نحوی است که فراگیر، ابتدا با مطالب زیربنایی و کلی مواجه است تا پس از این که زمنيه ذهنی مناسب در او ایجاد شده به آموختن موارد تخصصی و پیچیده بپردازد. در ابتدای هر فصل، هدف های آموزشی، برشمرده شده است و فراگیر پس از خواندن هر یک از فصول، باید در ذهن خویش به کنکاش بپردازد و مطمئن شود که آیا آنی را که قرار بوده است بیاموزد، آموخته است یا خیر و در صورت دوم، نسبت به مطالعه مجدد فصل با تمرکز و دقت بیشتر اقدام کند.

برای آموختن بهتر مطالب توصیه می شود ابتدا یک مرور کلی و اجمالی بر مندرجات هر یک از فصول به عمل آید و پس از آشنایی با ساخت کلی مطلب، نسبت به مطالعه دقیق و آموزش مقاد فصل اقدام شود. در پایان هر فصل، فراگیر با آزمون هایی مواجه می شود که به کمک آنها دانسته های خود را در باره موضوع مطروحه مورد ارزیابی قرار می دهد. در واقع از طریق آزمون ها که همانند بازخوری عمل می کنند، فراگیر می تواند به اشتباهات و کاستی های خویش پی ببرد و با تدقیق در متن هر فصل برای اصلاح آنچه که آموخته است تلاش ورزد. با تمرین عملی فنون و تکنیک هایی که در کتاب مطرح شده اند نیز فراگیر خواهد توانست فاصله بين علم مکتسبه اش را با عمل بکاهد و آموخته هایش را کاربرد بخشد و نظاره گر ثمرات ملموس تلاش خویش باشد.